Skip to content

Katholieke borduurateliers en het koningshuis

april 1, 2013

Troon Willem IIIOp 30 april zal de nieuwe koning ingehuldigd worden. En daar horen parafernalia bij als kroon, scepter, rijksappel en troon. Het is de vraag of de eerste Nederlandse troon die deze naam verdiende hiervoor uit het depot wordt gehaald. Deze troonzetel werd in 1849 vervaardigd door de Gebr. Horrix uit Den Haag. Het was een troon op zijn Hollands; ter gelegenheid van de inhuldiging van Willem III werd een al bestaande armstoel van Willem II omgebouwd tot een pompeuze zetel, door de toevoeging van twee vergulde leeuwen met een kroon op de rugleuning en een onderstel met grote vergulde leeuwenklauwen. Ook Wilhelmina maakte gebruik van deze troon. Ter gelegenheid van haar inhuldiging in 1898 werd de bekleding met het goudborduurwerk vervangen. De volumineuze bekroonde W op de rugleuning werd uitgevoerd door Janssen & Co uit Tilburg, een atelier dat normaal gesproken borduurwerk voor de katholieke kerk leverde. Een jaar voor de inwijding had het werk van Janssen de aandacht getrokken van koningin-regentes Emma, bij een bezoek aan de Sint-Antonius- en Lodewijkskerk te Den Haag, vergezeld door haar dochter. ‘H.M. [sprak] over het vertoonde naald- en borduurwerk, met buitengemeene kennis en juist oordeel […] zóó zelfs dat de heer Janssen, die wegens den aard van dit vak herhaaldelijk met dames daarover spreekt, verklaart nimmer een vrouw ontmoet te hebben die van zoo grondige kunde en fijne smaak blijk gaf’ (Katholiek Illustratie, Jrg. 32, nr. 43).

Troon WilhelminaNa Wilhelmina werd de troon niet meer gebruikt. Zowel Juliana als Beatrix zaten tijdens hun inhuldiging op elegante maar bescheiden stoelen. De troonzetel van Horrix werd lang weinig respectvol behandeld. Van een collega hoorde ik dat zij tijdens een rondleiding door de gebouwen van de Tweede Kamer uitgenodigd werd om hem eens uit te proberen. Daar kwam in 1995 een einde aan, mede dankzij de tentoonstelling ‘De lelijke tijd’ in het Rijksmuseum. De kunstnijverheid uit de negentiende eeuw was weer op de kaart gezet. De troon – samen met de pendant die voor koningin Emma werd vervaardigd – werd in dat jaar aan het Rijksmuseum overgedragen.

Ridderzaal SträterKatholieke borduurateliers werkten regelmatig voor het koningshuis, van Willem III tot Prins Bernhard. Deze ateliers leverden dankzij hun grote ervaring het beste borduurwerk. Dit gold ook voor de troon in de Ridderzaal. Het ontwerp van de neogotische troon met het hoge baldakijn was van Pierre Cuypers, de katholieke architect die de Ridderzaal restaureerde en inrichtte. De bekleding uit 1905, met het grote, geborduurde rijkswapen op de rugleuning en de geborduurde strook die aan de troonhemel bevestigd kon worden, werd verzorgd door H. Fermin. Dit Haagse, katholieke borduuratelier was een van de beste leveranciers van dat moment. Vanaf de jaren 1890 werkten Cuypers en Fermin intensief samen. Cuypers & Co leverde ontwerpen voor misgewaden en vaandels, die in het atelier van Fermin werden uitgevoerd.
In 1960 moesten de bekleding en het borduurwerk van de troon vervangen worden. Het atelier van Fermin bestond niet meer, maar opnieuw werd de weg gevonden naar een katholiek borduuratelier, ditmaal het bekende Hilversumse atelier van J.L. Sträter. Dit is de versie die op de foto getoond wordt; onder het robuust geborduurde rijkswapen werd de spreuk ‘je maintiendrai’ toegevoegd. Bij de renovatie van 2005 werden bekleding en borduurwerk opnieuw vervangen. De oorspronkelijk stof met granaatappelmotief werd gereconstrueerd, evenals het borduurwerk, waarbij de spreuk sneuvelde.

Niet alleen Sträter leverde in die jaren aan het koningshuis; de monogrammen in de overhemden van Prins Bernhard werden bijvoorbeeld geborduurd door de Zusters Franciscanessen Missionarissen van Maria, gevestigd aan de Nieuwe Herengracht te Amsterdam. Hij stelde zeer hoge eisen aan de kwaliteit. Zijn opdrachten leveren nog steeds een glimlach op bij – de nu bejaarde – borduursters van het atelier.

MvR

Advertenties

From → Algemeen

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: